Bor bilan mikrolegirlashning 110g13l yuqori marganesli yeyilishbardosh po‘lat mikrostrukturasi va xossalariga ta’sirini tadqiq qilish
##semicolon##
110G13L po‘lat, Hadfield po‘lati, bor, mikrolegirlash, austenit donasi, issiqlik ishlovi, qattiqlik, yeyilishbardoshlik, mikrostrukturaAbstrak
Yuqori marganesli 110G13L po‘latning ekspluatatsion samaradorligi uning austenit tuzilmasi, donalar o‘lchami va yuklanish jarayonida deformatsion puxtalanish qobiliyati bilan belgilanadi. Biroq quymadagi yirik austenit donalari hamda donalar chegaralarida karbid ajralmalari past va o‘rta zarbiy-abraziv yuklanishlarda yeyilishbardoshlikni cheklashi mumkin. Ushbu ishda 0; 0,002; 0,005 va 0,009 % miqdorda bor bilan mikrolegirlashning 110G13L po‘lat mikrostrukturasi, Brinell qattiqligi va nisbiy yeyilishbardoshligiga ta’siri o‘rganildi. Tajriba eritmalari 0,25 t sig‘imli induksion pechda tayyorlandi, bor FB17 ferrobor orqali kiritildi, namunalarga 1080 °C da 1,5 soat austenitlash va suvda toblash ishlovi berildi. Metallografik kuzatuvlar va mexanik xossalar tahlili bor miqdori 0,005 % bo‘lganda eng qulay natija kuzatilganini ko‘rsatdi: o‘rtacha donalar o‘lchami 178 mkm dan 66 mkm gacha kamaydi, qattiqlik 210 HB dan 226 HB gacha oshdi va nisbiy yeyilishbardoshlik 1,36 ga yetdi. 0,009 % B da qattiqlik 236 HB gacha oshgan bo‘lsa-da, donalar o‘lchami 71 mkm bo‘lib, yeyilishbardoshlik 1,29 gacha pasaydi. Bu holat ortiqcha bor miqdorida donalar chegarasidagi ajralmalar ko‘payishi va struktura yaxlitligining yomonlashishi ehtimoli bilan izohlanadi. Natijalar 0,005 % B ni tajribada tekshirilgan eng maqbul konsentratsiya sifatida ko‘rsatadi; sanoat uchun 0,003–0,006 % interval esa qo‘shimcha fazaviy va zarbiy sinovlar bilan tasdiqlanishi lozim bo‘lgan muhandislik diapazoni sifatida taklif etiladi.
##submission.citations##
Venturelli B. N., Albertin E., Azevedo C. R. de F. The effect of the austenite grain refinement on the tensile and impact properties of cast Hadfield steel. Materials Research. 2018. Vol. 21, No. 5. e20180069. DOI: 10.1590/1980-5373-MR-2018-0069.
Dziubek M., Rutkowska-Gorczyca M., Dudziński W., Grygier D. Investigation into Changes of Microstructure and Abrasive Wear Resistance Occurring in High Manganese Steel X120Mn12 during Isothermal Annealing and Re-Austenitisation Process. Materials. 2022. Vol. 15, No. 7. 2622. DOI: 10.3390/ma15072622.
Chen C., Lv B., Ma H., Sun D., Zhang F. Wear behavior and the corresponding work hardening characteristics of Hadfield steel. Tribology International. 2018. Vol. 121. P. 389–399. DOI: 10.1016/j.triboint.2018.01.044.
Machado P. C., Pereira J. I., Penagos J. J., Yonamine T., Sinatora A. The effect of in-service work hardening and crystallographic orientation on the micro-scratch wear of Hadfield steel. Wear. 2017. Vol. 376–377. P. 1064–1073. DOI: 10.1016/j.wear.2016.12.057.
Feng X. Y., Zhang F. C., Yang Z. N., Zhang M. Wear behaviour of nanocrystallised Hadfield steel. Wear. 2013. Vol. 305, No. 1–2. P. 299–304. DOI: 10.1016/j.wear.2012.11.038.
Moghaddam E. G., Varahram N., Davami P. On the comparison of microstructural characteristics and mechanical properties of high-vanadium austenitic manganese steels with the Hadfield steel. Materials Science and Engineering: A. 2012. Vol. 532. P. 260–266. DOI: 10.1016/j.msea.2011.10.089.
Hayat F., Sezgin C. T. Wear Behavior of Borided Cold-Rolled High Manganese Steel. Coatings. 2021. Vol. 11, No. 10. 1207. DOI: 10.3390/coatings11101207.
Günen A., Lindner T., Karakaş M. S., Unal O., Keddam M., Malachowska A., Lampke T. Effect of vibratory peening pretreatment on boriding kinetics of Hadfield steel by Taylor expansion model. Surface and Coatings Technology. 2025. Vol. 514. 132550. DOI: 10.1016/j.surfcoat.2025.132550