Yassi va vakuum naychali kollektorlar asosida transformator moyini quyosh issiqligi bilan dastlabki konditsiyalash

Mualliflar

  • Qo‘ng‘irotboy Avezimbetovich Sharipov ##default.groups.name.author##
  • Sarsenbaev Dauletbay Baktibaevich ##default.groups.name.author##
  • Tursunov Doniyor Abdusalimovich ##default.groups.name.author##
  • Shermatov Bahodirjon Alijon o‘g‘li ##default.groups.name.author##
  • Xaqiqov Anvarjon Umidjon o‘g‘li ##default.groups.name.author##

##semicolon##

transformator moyi, quyosh issiqligi, yassi kollektor, vakuum naychali kollektor, vakuumli dehidratatsiya, filtrlash, termik yetarlilik, foydali issiqlik quvvati, qizdirish vaqti, integrallashgan ko‘rsatkich, mobil prototip

Abstrak

Transformator moyini vakuumli dehidratatsiya va ko‘p bosqichli filtrlashdan oldin qizdirish uning qovushqoqligini pasaytiradi, oqim jarayonini yengillashtiradi hamda qayta konditsiyalashning barqarorligini oshirish uchun qulay termik sharoit yaratadi. An’anaviy elektr qizdirgichdan foydalanish esa mobil qurilmaning tashqi elektr tarmog‘iga bog‘liqligini kuchaytiradi. Mazkur tadqiqotda 1 litr hajmli mobil prototip uchun yassi va vakuum naychali quyosh kollektorlaridan foydalanish imkoniyati hisobiy model asosida baholandi. Hisoblashlarda moyning boshlang‘ich harorati 25 °C, ishchi harorati 80 °C, zichligi 0,89 kg/L va solishtirma issiqlik sig‘imi 1,9 kJ/(kg·K) qabul qilindi. Har ikkala kollektor uchun tizim inersiyasi va tashqi yo‘qotishlarni hisobga oluvchi zaxira koeffitsiyenti asosida bir xil 0,040 kWh loyiha issiqlik talabi belgilandi. 800 W/m² quyosh nurlanishida yassi kollektor 61,2 W, vakuum naychali kollektor esa 67,0 W foydali issiqlik quvvatini ta’minladi. Mos ravishda qizdirish vaqti 39,2 va 35,8 daqiqani tashkil etdi. Bir soatlik texnologik sikl uchun minimal hisobiy nurlanish yassi kollektor uchun 523 W/m², vakuum naychali kollektor uchun 478 W/m² bo‘ldi. Kollektorlarni faqat foydali quvvat bilan emas, balki termik yetarlilik, takroriy filtrlashning shartli yig‘ma ajratish darajasi va sirkulyatsion nasos energiyasini birgalikda hisobga olish uchun J integrallashgan ko‘rsatkichi taklif etildi. Uch aylanishli hisobiy ssenariyda vakuum naychali variantning J qiymati 0,865, yassi variantniki 0,760 bo‘lib, farq 13,8 % ni tashkil etdi. Natijalar vakuum naychali kollektorning mazkur prototip sharoitida bir xil issiqlik talabi uchun yuqoriroq foydali quvvat va qisqaroq qizdirish vaqtini ta’minlashini ko‘rsatadi. Keyingi bosqichda hisobiy natijalarni real prototipda termik va elektrotexnik o‘lchovlar hamda transformator moyining sifat ko‘rsatkichlarini laboratoriya sinovlari bilan tasdiqlash tavsiya etiladi

##submission.citations##

IEC 60422:2024. Mineral insulating oils in electrical equipment — Supervision and maintenance guidance. International Electrotechnical Commission, 2024.

IEC 60156:2025. Insulating liquids — Determination of the breakdown voltage at power frequency — Test method. International Electrotechnical Commission, 2025.

ISO 9806:2025. Solar energy — Solar thermal collectors — Test methods. International Organization for Standardization, 2025.

Ayompe L.M., Duffy A., McKeever M., Conlon M., McCormack S.J. Comparative field performance study of flat-plate and heat-pipe evacuated-tube collectors for domestic water heating systems in a temperate climate. Energy, 2011, 36(5), 3370–3378. DOI: 10.1016/j.energy.2011.03.034.

Siuta-Olcha A., Cholewa T., Dopieralska-Howoruszko K. Experimental studies of thermal performance of an evacuated tube heat pipe solar collector in Polish climatic conditions. Environmental Science and Pollution Research, 2021, 28, 14319–14328. DOI: 10.1007/s11356-020-07920-3.

Abdi S., Harid N., Safiddine L., Boubakeur A., Haddad A. The Correlation of Transformer Oil Electrical Properties with Water Content Using a Regression Approach. Energies, 2021, 14(8), 2089. DOI: 10.3390/en14082089.

Safiddine L., Zafour H.-Z., Rao U.M., Fofana I. Regeneration of Transformer Insulating Fluids Using Membrane Separation Technology. Energies, 2019, 12(3), 368. DOI: 10.3390/en1203368.

OECD. Solar Energy Policy in Uzbekistan: A Roadmap. OECD Publishing, Paris, 2022.

Sarsenbaev D.B. Yassi va vakuum kollektorli mobil mini-prototip uchun boshlang‘ich hisobiy va konstruktiv ma’lumotlar. Mualliflik qo‘lyozmasi, Toshkent, 2026.

IEC 60814:1997. Insulating liquids — Oil-impregnated paper and pressboard — Determination of water by automatic coulometric Karl Fischer titration. International Electrotechnical Commission, 1997.

IEC 60247:2004. Insulating liquids — Measurement of relative permittivity, dielectric dissipation factor (tan δ) and d.c. resistivity. International Electrotechnical Commission, 2004.

IEC 62021-2:2007. Insulating liquids — Determination of acidity — Part 2: Colourimetric titration. International Electrotechnical Commission, 2007.

IEC 60970:2007. Insulating liquids — Methods for counting and sizing particles. International Electrotechnical Commission, 2007.

ISO 4406:2021. Hydraulic fluid power — Fluids — Method for coding the level of contamination by solid particles. International Organization for Standardization, 2021.

ISO 3104:2023. Petroleum products — Transparent and opaque liquids — Determination of kinematic viscosity and calculation of dynamic viscosity. International Organization for Standardization, 2023.

IEC 60475:2022. Method of sampling insulating liquids. International Electrotechnical Commission, 2022.

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-09-24

##submission.howToCite##

Qo‘ng‘irotboy Avezimbetovich Sharipov, Sarsenbaev Dauletbay Baktibaevich, Tursunov Doniyor Abdusalimovich, Shermatov Bahodirjon Alijon o‘g‘li, & Xaqiqov Anvarjon Umidjon o‘g‘li. (2026). Yassi va vakuum naychali kollektorlar asosida transformator moyini quyosh issiqligi bilan dastlabki konditsiyalash. "Mashinasozlik" Ilmiy-Texnika Jurnali, 1(3), 146-157. https://journal.astiedu.uz/index.php/mashinasozlik/article/view/202

O'xshash maqolalar

##common.pagination##

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.